۱۶ نوامبر ۲۰۲۶ – دیابت نوع ۲ (T2D) یک اختلال متابولیک مزمن است که بار جهانی آن همچنان رو به افزایش است. این بیماری فراتر از اثرات عمومی بر بدن، سلامت اسکلت را نیز مختل می‌کند و باعث بدتر شدن تحلیل استخوان آلوئولار (همان استخوانی که دندان‌ها را در جای خود نگه می‌دارد) می‌شود. این فرآیند منجر به لقی دندان، افزایش حرکت آن در دهان و در نهایت از دست دادن دندان می‌گردد. بیماران دیابتی همچنین با خطر بسیار بالاتر ابتلا به بیماری پریودنتال (بیماری‌های التهابی لثه و بافت‌های اطراف دندان) روبرو هستند که این بیماری خود باعث اختلال در تعادل استخوان می‌شود. تعامل میان دیابت، بیماری لثه و تحلیل استخوان، روند پیشرفت بیماری را تسریع کرده و سلامت دهان و دندان را تهدید می‌کند. اگرچه استفاده از هورمون پاراتیروئید (PTH) و داروهای مشابه آن در مدل‌های آزمایشگاهی برای بازسازی استخوان فک و بهبود بیماری‌های لثه امیدوارکننده بوده است، اما اینکه آیا این داروها می‌توانند استخوان فک را در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ ترمیم کنند یا خیر، و اینکه دقیقاً کدام سلول‌ها مسئول این اثر هستند، پیش از این مشخص نبود. به دلیل این شکاف‌های علمی، انجام تحقیقات عمیق درباره مکانیسم‌های سلولی و مولکولی گیرنده‌های  PTHدر استخوان‌های فکِ بیماران دیابتی ضروری است.

در مطالعه‌ای که در تاریخ ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶ در مجله علمی بین‌المللی سلامت دهان (International Journal of Oral Science) منتشر شد، محققان دانشگاه علوم پزشکی ایندیانا و دانشگاه علوم پزشکی آرکانزاس، اثرات هورمون  PTHو داروی «آلوباپاراتید» ( Abaloparatideیا به اختصار ABL) را بر بازسازی استخوان فک در مدل‌های موشی مبتلا به دیابت نوع ۲ بررسی کردند. این تیم تحقیقاتی با استفاده از تکنولوژی‌های پیشرفته تصویربرداری و بررسی‌های بافتی، نحوه تأثیر این عوامل بر تشکیل و تحلیل استخوان در بافت‌های اطراف دندان را مورد مطالعه قرار دادند.

محققان دریافتند که در موش‌های غیردیابتی، هورمون PTH و داروی ABL هم باعث تشکیل استخوان و هم باعث تحلیل آن می‌شوند، به طوری که در نهایت وزن خالص استخوان فک تغییری نمی‌کند. اما در مقابل، در موش‌های دیابتی، هر دو عامل به‌طور قابل‌توجهی حجم استخوان را افزایش داده و ارتفاع استخوان فک را به سطح نرمال (مشابه موش‌های غیردیابتی) بازگرداندند. از نظر مکانیسم علمی، این داروها باعث فعال شدن مسیرهای پیام‌رسانی (مانند مسیر Wnt) در سلول‌های نگهدارنده دندان شدند که به ساخت استخوان کمک می‌کند. نکته مهم اینجاست که این داروها در موش‌های دیابتی، برخلاف موش‌های سالم، باعث افزایش سلول‌های تخریب‌کننده استخوان نشدند.

تیم تحقیقاتی نشان داد که گیرنده‌های این هورمون در سلول‌های استخوان‌ساز (استئوسیت‌ها) مسئول اثر مثبت و ساخت استخوان هستند، در حالی که سلول‌های مغز استخوان مسئول اثر تخریب‌کننده احتمالی هستند. این دوگانگی سلولی توضیح می‌دهد که چرا این داروها تنها در شرایط دیابتی باعث افزایش خالص حجم استخوان می‌شوند.

نویسندگان مقاله بیان کردند که یافته‌های آن‌ها مکانیسم دوگانه پیام‌رسانی هورمون در بازسازی استخوان دهان را آشکار می‌کند: سلول‌های استخوان‌ساز عامل ساخت، و سلول‌های مغز استخوان عامل تخریب هستند. این کشف اهمیت زیادی در طراحی درمان‌های اختصاصی برای بیماری‌های استخوانی ناشی از دیابت دارد. آن‌ها افزودند که استفاده از رژیم‌های دارویی مبتنی بر PTH می‌تواند به بازسازی استخوان فک، افزایش پایداری دندان‌ها و بهبود سلامت دهان در بیماران دیابتی کمک کند.

این یافته‌ها پیشنهاد می‌کنند که استفاده دوره‌ای از هورمون PTH و داروی  Abaloparatideمی‌تواند به ترمیم استخوان فک، حفظ دندان‌ها و حتی بهبود اتصال ایمپلنت‌های دندانی در بیماران دیابتی کمک کند؛ چرا که این گروه در معرض خطر بالای تحلیل استخوان هستند. از آنجایی که اثرات تخریب‌کننده این داروها در شرایط دیابتی تعدیل شده است، بازه درمانی برای افزایش استخوان در بیماران دیابتی نسبت به افراد سالم گسترده‌تر است. شناسایی سلول‌های استخوان‌ساز به عنوان عامل اصلی ساخت‌وساز، زیربنایی برای توسعه درمان‌هایی فراهم می‌کند که حداکثر ساخت استخوان را انجام داده و در عین حال تخریب آن را در بیماران دیابتی به حداقل برسانند.

منبع:

https://www.news-medical.net/news/20261111/Type-2-diabetes-accelerates-jawbone-loss-and-causes-tooth-loss.aspx